Blog entry by Yönetici Kullanıcı

Picture of Yönetici Kullanıcı
by Yönetici Kullanıcı - Sunday, 6 September 2020, 2:03 PM
Anyone in the world

Ceyda ÖZDEMİR – Design Projesi Pedagoji Çalışma Grubu

Sümeyye Hatice ERAL – Design FILS Projesi Koordinatörü


GİRİŞ

Tüm dünyada teknolojinin getirdiği yenilik ve değişiklikler sürdürülebilir gelecekle ilgili çalışmaları yönlendirmekte ve sürdürülebilir eğitimle ilgili çalışmalara da yansımaktadır. Bu doğrultuda eğitim ortamlarına yönelik iyileştirmeler yapmak, değişen ihtiyaçları karşılamak amacıyla pedagojik uygulamaları güncellemek eğiticiler, öğretmenler, politika yapıcılar ve araştırmacılar için önem arz etmektedir. Ülkemiz eğitimin kalitesini artırmak ve 21. yüzyıl becerilerine sahip daha iyi nesiller yetiştirmek için bu yenilik ve değişiklikleri yakından takip etmektedir. Bu değişikliklerin bir gereği olarak, öğrencilerin esnek öğrenme ortamlarında bilgisayar ve iletişim teknolojilerini (BİT) kullanarak yenilikçi pedagojik yaklaşımlarla eğitim görmesini hedeflenmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), bütüncül bir yaklaşımla eğitimde kaliteyi arttırmaya yönelik 5 yıllık yol haritası olan 2023 Eğitim Vizyon Belgesinde her temaya ve her eğitim kademesine yönelik çalışmalarını ortaya koymuştur. 2023 Eğitim Vizyonunda, öğretmenlerimizin mesleki gelişim çalışmaları ile dijital becerilerin güçlendirilmesi, öğrenme süreçlerinde dijital içerik ve beceri destekli dönüşüm temasında disiplinlerarası çalışmaların öne çıktığı görülmektedir. Bakanlığımızın ulusal düzeyde nitelikli eğitimi sağlamak üzere sürdürdüğü çalışmalar, küresel düzeyde de uluslararası kurumların yürüttüğü proje faaliyetleri ile karşılık bulmaktadır.

Avrupa Okul Ağı’nın yürüttüğü Future Classroom Lab (FCL) [Geleceğin Sınıfını Tasarlama] çalışmasında, Bakanlığımız Avrupa’daki Eğitim Bakanlıkları ile birlikte, esnek öğrenme alanlarında teknoloji destekli pedagojik çalışmaları, öğretmen eğitimlerini, paydaşlarla iletişimi katılımcı bir modelde sürdürmektedir. FCL kapsamında, yenilikçi öğrenme ortamlarında dijital araçların kullanımını destekleyen, test eden ve bu gelişmeleri öğrenme ortamlarına uyumlu hale getirecek çalışmalar uluslararası ölçekte sürdürülmekte olup Bakanlığımız bu çalışmalarda önemli bir ortak olarak yer almaktadır.

Öğrenme ortamlarının düzenlenmesinde hem küresel hem ulusal hem de yerel düzeyde farklı girişimler hayata geçirilmiştir. Ülkemizde ise 2023 Eğitim Vizyonu kapsamında “Tasarım Beceri Atölyeleri” ile sanat, bilişim, yaşam becerileri, spor gibi oluşturulan atölyelerde öğrencilerin bilgiyi beceriye dönüştürmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Ayrıca FCL çalışmasında, teknolojinin önemli bir bileşen olduğu öğrenme ortamlarında okulun, öğrencinin, öğretmenin hazırbulunuşluk düzeyine uygun öğrenme senaryoları ile “okulun yenilik kapasitesini” geliştirmek amaçlanmaktadır. 

Senaryo Temelli Öğrenme (STÖ) yenilikçi pedagojik yaklaşımlara iyi bir örnek olabilir; çünkü 2023 Eğitim Vizyonu’nda tasarlanması öngörülen ‘bilginin beceriye dönüştürülmesi’ hedefiyle örtüşmekte ve 21. yüzyılın gerektirdiği becerilerin kazandırılmasını desteklemektedir. Bu yazıda, FCL kapsamında senaryo temelli öğrenme ile ilgili genel kavramlar, ilişkili yaklaşımlar, karşılaşılan güçlükler ve faydaları, öğretmen ve öğrencilerin rolleri, öğrenme senaryolarının ilkeleri ve senaryo oluşturma adımları paylaşılacaktır.


Senaryo Temelli Öğrenme (STÖ)

STÖ gerçekçi bir bağlam içinde aktif öğrenme stratejilerini uygulamak için etkili bir yaklaşımdır. STÖ’de öğrenciler, farklı rolleri ve sorumlulukları içselleştirerek yeni bilgi ve beceriler edindikleri ve muhafaza ettikleri etkileşimli senaryolarda yer alırlar ve öğrenme süreçlerinde kararları veya seçimleri tıpkı gerçek hayattaki gibi sonraki olayları değiştirir (Mariappan, Shih & Schrader, 2004). Bu anlamda STÖ deneyimsel öğrenmeye benzer.

STÖ, öğrencilerin gerçek dünya ortamında gerçekçi görevler üzerinde çalıştıklarında öğrenmenin gerçekleştiğini iddia eden yerleşik öğrenme (Situated Learning) teorisi ilkelerine dayanmaktadır (Winn, 1993). Öğrenme, öğrencilerin zihninde gerçekleşmez; ilkeleri keşfetmek ve kritik yeterlilikleri geliştirmek için öğrencilerin aktif katılımını ve uygulamalarını içeren özgün bir bağlamda yer alır. Bu nedenle, STÖ öğrencilerin motivasyonunu, ilgisini ve katılım isteğini artırır. 

Proje tabanlı öğrenme, probleme dayalı öğrenme, sorgulamaya dayalı öğrenme, vaka temelli öğrenme ve rol oynama ilkeleri; senaryoların gerçek dünyadaki problem çözme, düşünme, karar alma, eleştirel düşünme, bağımsız öğrenme, etkili bir iletişim, işbirliği yapma, farklı bakış açıları oluşturma ve profesyonel kültürün üstlendiği roller, sorumluluklar ve zorluklarla ilgili olarak yaratıcı davranma noktasında öğrencileri bağlayacak şekilde tasarlanması bakımından STÖ ile uyumludur (Errington, 2010).

Errington (2005) ‘a göre, dört tür senaryo vardır: tıp, hukuk, eğitim alanı vb. mesleklerle ilgili edinilen bilgi ve becerileri göstermek için beceri temelli senaryolar; edinilen becerileri iyileştirmek, eleştirel düşünme becerisini geliştirerek sorunları belirlemek ve takip etmek için problem temelli senaryolar; ilgili mesleki konuları araştırmak ve tartışmak için konu temelli senaryolar; ve bilgiyi varsayımsal mesleki durumlara (yani geçmiş olaylar, gelecekteki kurgular, eğilimler vb.) uygulamak için kurgu temelli senaryolar.

STÖ, öğrencilerin teorileri ve kavramları gerçek dünyadaki durumlarda uygulamalarına izin veren öğrenci merkezli bir yaklaşımdır. Öğrenciler anlamlı bir bağlamda bir şeyler yaparak yaşayarak daha iyi öğrenirler. Bu noktada STÖ, öğrencilerin geçmiş deneyimlerden anlam oluşturarak öğrenebildikleri ve ön bilgilerini etkinleştirdikleri yapılandırmacı görüşü desteklemektedir (Mery ve Blakiston, 2010; Iverson ve Colky, 2004). Böylece, pasif bilgi alıcı rolü ve yeni kavramların ezberlenmesi yerine öğrenciler üst düzey düşünme becerilerini (analiz etme, değerlendirme ve yaratma) ve gerçek yaşam becerilerini geliştirme ve uygulama fırsatı bulurlar.

Senaryolar öğrencilere hem ilgi çekici hem de motive edici özgün bir öğrenme deneyimi sunsa da bir senaryo tasarlamak zor ve zaman alıcı olabilir; bu nedenle öğretmenlerin pedagojik bilgilerini geliştirmeleri ve iyi eğitilmeleri gerekir. Bir senaryo geliştirmek için öğretmenler hedefleri, trend konularını, öğrenme çıktılarını, kendilerinin ve öğrencilerin sorumluluklarını ve rollerini, materyalleri ve kaynakları, değerlendirme araçlarını ve yöntemlerini belirlemeli; daha sonra süreç içinde aktif bir şekilde planlar yapmalıdır.

STÖ’de öğrenci ve öğretmenlerin sınıftaki rolleri değişmektedir. Öğrenciler daha fazla bağımsız ve özerk olurken, öğretmenler kolaylaştırıcı ve birlikte öğrenen rolünü benimser. Öğrenciler öğrenmeleri için sorumluluk alırlar ve öğrenme süreçlerine aktif olarak katılırlar. Öğretmenler, bilgi aktarıcıdan ziyade bilgiyi gerekli olduğu gibi düzenleyen arabuluculardır. Öğretmenlerin diğer rolleri şu şekildedir:

·       Öğretmenler gelişmiş pedagojik uygulamaları konusunda daha hevesli hale gelirler,

·       Sınıf yönetimini değiştirirler,

·       Etkileşimli ve öğrenci merkezli senaryolar planlarlar,

·       Demokratik ortam yaratırlar,

·       Öğrencileri sorumlu ve özerk olmaya teşvik ederler,

·       İletişimi ve iş birliğine dayalı öğrenmeyi teşvik ederler,

·       Eleştirel düşünmeyi, üst düzey düşünmeyi ve gerçek yaşam becerilerini geliştirirler,

·       Eğitimdeki yenilikleri takip eder,

·       Meslektaşları ile iş birliği yaparlar.

Herhangi bir yapılandırmacı yaklaşımda olduğu gibi, hatalar doğaldır ve öğrenme sürecinin kaçınılmaz bir parçasıdır (Mariappan, Shih ve Schrader, 2004). STÖ’de hatalar, öğrencilere bunları düzeltme ve onlardan öğrenme şansı verir. Böylece öğrenciler gelecekte daha iyi seçimler yapar. Değerlendirme, STÖ’de biçimlendirici (formative) veya özetleyici (summative) olabilir. Öğrenciler senaryoyu tamamladıklarında, süreçteki deneyimleriyle ilgili yazılı veya sözlü bir yansıtma ve öz değerlendirme sağlayabilirler. Öğretmenler ayrıca öğrencilerin performansını ve ilerlemesini gözlemler, günlük tutar ve senaryoları yeniden tasarlamak ve öğrencilerin ihtiyaçlarını daha iyi karşılamak için öğrencilerden geri bildirim alırlar.

Senaryolar, daha geniş çerçeveyi ve genel fikirleri yaklaşık 10 cümleyle açıklar. Ders planları değildirler, ancak öğretmenler bir senaryoda öğrencilerin ihtiyaçlarına uyan farklı öğrenme etkinlikleri için ders planları oluşturabilirler. Senaryoların genel ilkeleri aşağıdaki gibidir:

·       Özgün olmalıdır.

·       Senaryo ilgi uyandırmalı ve motive etmelidir.

·       Senaryolar gerçek olaylara dayanmalı ya da gerçek olaylara olabildiğince benzemelidir.

·       Senaryolar eğitimsel amaçlara hizmet etmelidir. Öğrencinin problem çözme, tartışma becerilerini ve yaratıcılığını geliştirmelidir.

·       Senaryolar öğrencilerin hazırbulunuşlukseviyelerine uygun olmalıdır. Öğrenci önceki bilgilerini kullanarak geliştirmeli, yeni konuyla sentezlemelidir.

·       Senaryoda olay yansız ve nesnel olarak ifade edilmeli, herhangi bir çözümün ya da tekniğin lehine olan görüşlere yer verilmemelidir.

·       Çok sayıda öğrenciye ulaşmak için farklı özellikteki uyarıcılar seçilmelidir: Görsel, işitsel, video-film vb.

 

Geleceğin Sınıfı Öğrenme Senaryoları

MEB, esnek öğrenme alanlarında yenilikçi pedagojileri güçlendirmek amacıyla senaryo temelli öğrenme yaklaşımını Katılımcı Sınıf için Yenilikçi Teknolojiler [iTEC] (http://itecturkey.eba.gov.tr/), Geleceğin Sınıfını Tasarlama [FCL] (http://fclturkiye.eba.gov.tr/) ve Designing Future Innovative Learning Spaces [Design FILS] (http://designfils.eba.gov.tr/projeleri ile desteklemektedir. iTEC’deAvrupa Okul Ağı, teknolojinin kullanım şeklini dönüştürmek ve okullarda eğitim öğretimi eğitim reformu olarak yeniden tasarlamak için 2010-2014 yılları arasında eğitim bakanlıkları, teknoloji sağlayıcıları ve araştırma kuruluşlarıyla birlikte çalıştı. FCL’de, okul liderleri, politika yapıcıları, öğretmenler ve BİT tedarikçileri, bir okulda BİT’in yenilikçi kullanımını tanıtarak yenilikçi eğitim ve öğretim uygulamalarına yönelik net bir vizyon sağlayan ve öğrencilerin 21. Yüzyıl becerilerini edinmesini destekleyen Geleceğin Sınıf Senaryolarını oluşturur ve uygular. Design FILS projesindeki amaç ise, AB düzeyindeki esnek öğrenme ortamlarında teknoloji, yenilikçi pedagoji, disiplinler arası öğrenme senaryoları alanlarında öğretmenlerin mesleki gelişimlerine katkı sunmak, ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen çalışmaları desteklemektir. MEB tarafından yürütülen ve  Avrupa’dan 7 ortağın katkılarıyla uygulanan bu proje, Avrupa Okul Ağı tarafından desteklenen yenilikçi ve esnek öğrenme ortamları uygulamaları ile büyük ölçüde aynı amaçları taşımaktadır.

Katılımcı bir teknoloji ortamını hazırlamak ve okulların teknoloji kullanımıyla yenilik geliştirme kapasitesini artırmayı amaçlayan iTEC projesi kapsamında hazırlanan Geleceğin Sınıfı Araç Takımı’nda, öğrenme senaryoları geliştirme sürecinde izlenecek adımlar, yol gösterecek rehber dokümanlar, her okulun ve öğretmenin kullanımına yönelik değerlendirme araçları yer almaktadır.

Geleceğin Sınıfı Araç Takımı’nı (bkz. http://fclturkiye.eba.gov.tr/arac-takimlari/) okuldaki farklı paydaşları içeren bir grup insanla yeni bir senaryo oluşturmak veya mevcut bir senaryoyu uyarlamak için bir kılavuz olarak kullanabilirsiniz. Senaryolar, okullar için toplum, eğitim ve teknolojideki eğilimleri geliştirmek ve bunlara tepki vermek için kullanılır. Geleceğin Sınıfı Araç Takımı’nda senaryo oluşturma adımları şu şekildedir:

1) Toplumdaki ve eğitim dünyasındaki mevcut değişiklikleri yakalamak için paydaşlarla birlikte çalışarak trendleri, yenilik fırsatlarını belirleyin (bkz. https://fcl.eun.org/toolset1),

2) “Geleceğin Sınıfı Modeline Yönelik Referans Kılavuzu” nu (bkz. https://fcl.eun.org/documents/10180/3272353/2.2.+Tool+FCM+reference+guide_TR.pdf/6083e2ac-897c-4c7f-a5bc-4b7e15fd8d42) alarak veya dijital pedagojik yeterliliği değerlendirmek için TET-SAT çevrimiçi öz değerlendirme aracı (bkz. http://mentep-sat-runner.eun.org/) kullanarak okulunuzdaki yenilikçi, güçlü ve zayıf yönleri belirleyin,

3) Öğrencilerin yaş grubunu, ihtiyaçlarını, becerilerini ve yeterliliklerini belirleyin,

4)Öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerini geliştirmelerini destekleyin (bkz. https://fcl.eun.org/tr/tool3p2),

5) Diğer örnek senaryoları analiz ederek bir şablon oluşturun (Geleceğin Sınıfı Senaryo Şablonu),

6) Mevcut senaryoları ilham kaynağı olarak kullanın,

7) “Senaryo Yazma Kılavuzu” nu kullanın (bkz. https://fcl.eun.org/tr/tool3p1).


Sonuç

Bakanlığımız nitelikli eğitimi sağlamak üzere eğitim ortamına yenilikçi bir vizyon kazandıran öğrenme senaryolarını iTEC, FCL ve Design FILS projeleri ile desteklemektedir. Bu projeler esnek öğrenme alanlarında teknoloji destekli yenilikçi pedagojileri güçlendirmeyi hedeflemekte, bu kapsamda senaryo temelli öğrenme yaklaşımını ön plana çıkarmaktadır.

Eğitimde kaliteyi arttırma amacıyla oluşturulan 2023 Eğitim Vizyonu belgesine uyumlu olarak senaryolar bilginin beceriye dönüştürülmesini sağlayarak öğrencilerin 21.yüzyıl becerilerini kazanmasına katkı sağlayacaktır. Böylelikle, gerçek hayatta karşılaşabilecekleri ya da gerçek hayata yakın senaryolar üzerinden öğrenciler eğitim öğretim sürecinde aktif rol alırlar. Anahtar beceriler kapsamında, öğrencilerin problem çözme, yaratıcı ve eleştirel düşünme, etkili iletişim, işbirliği yapma ve sorumluluk alma becerileri gelişir.

Bir senaryo geliştirmek için öğretmenler hedefleri, trend konularını, öğrenme çıktılarını, kendilerinin ve öğrencilerin sorumluluklarını ve rollerini, materyalleri ve kaynakları, değerlendirme araçlarını ve yöntemlerini belirlemeli; daha sonra süreç içinde aktif bir şekilde planlar yapmalıdır. Geliştirilen senaryolar özgün, gerçekçi, motive edici, eğitsel amaçlara ve öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyelerine uygun olmalıdır. Büyük ölçüde Avrupa Okul Ağı tarafından hazırlanan ve uygulanan örnek senaryolara aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz:

https://fcl.eun.org/directory

http://itec.eun.org/web/guest/scenario-library


References

Errington, E. (2005). Creating Learning Scenarios. Palmerston North, New Zealand: CoolBooks.

Errington, E. (ed). (2010). PreparingGraduatesfortheProfessions Using Scenario-Based Learning. MountGravatt, Queensland: Post Pressed.

Iverson, K.&Colky, D. (2004). Scenario-based e-learningdesign. PerformanceImprovement, 43(1), 16-22. Retrievedfrom ERIC database.

Mariappan, J., Shih, A. andSchrader, PG. (2004). Use of Scenario-Based Learning Approach in TeachingStatics.Proceedings of the 2004 AmericanSocietyforEngineeringEducationAnnual Conference and Exposition, Utah, June.

Mery, Y. andBlakiston, R. (2010). Scenario-Based E-Learning: Puttingthestudent in theDriver’sSeat. 26th Annual Conference on DistanceTeachingand Learning. 4-6 August, 2010. 1-5

Winn, W. (1993). A constructivistcritique of theassumptions of instructionaldesign. In T. M. Duffy, J. Lowyck, & D. H. Jonassen (Eds.), Designingenvironmentsforconstructivelearning (pp. 189-212). Berlin: Springer-Verlag


Önerilen referans şekli: Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2020). Geleceğin Sınıfında Öğrenme Senaryoları. Milli Eğitim Bakanlığı -Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, Ankara, Türkiye. Erişim: http://fclturkiye.eba.gov.tr/2020/09/02/gelecegin-sinifinda-ogrenme-senaryolari/

Görsel https://www.cleanpng.com/png-m-learning-educational-technology-educational-game-719637/download-png.html adresinden alınmıştır.

 


[ Modified: Sunday, 6 September 2020, 2:03 PM ]